Yaşadığımız problemlerle ilgili olarak her sosyal ve siyasal grubun farklı öncelikleri olabilir. Ve yine her birimiz farklı çözümler önerebiliriz.
Kimine göre öncelik adalet / hukuk, kimine göre ekonomik çıkmazlar, kimine göre de sosyal çürümedir. Herhalde üzerinde en fazla ortaklaşabileceğimiz temel husus, bütün problemlerimizin adaletsiz yönetimden kaynaklanmakta oluşudur. Adalet, sosyal, siyasal, ekonomik, dini tüm gelişmenin ana motorudur. Onsuz hiçbir olumlu gelişmeden, ümrandan bahsedilemez.
Siyasal sistemin hukukileştirilmesiyle at başı yürüyen önceliğimiz, akıl, fikir ve hikmet sahiplerinin acil kodlu bildirimlerle tehlike sinyali verdikleri “sosyal çözülme”nin önlenmesidir. Çarşıda, sokakta gezerken, alış-veriş yaparken, okulların, yurtların önlerinden geçerken, trende, otobüste, metrodaki, hastane polikliniklerinin önlerinde bekleyen hastaları izlerken toplumsal savruluşumuzu, çözülüşümüzü bariz bir şekilde müşahede edebiliyoruz. Çocukların, öğrencilerin ne kadar sahipsiz, rehbersiz kaldıklarını, ebeveynlerin ne kadar çaresiz, umutsuz olduklarını, gençlerin modern çağın getirdiği dijitalleşme ve bireysel özgürlük algılarının onları nasıl savurduğunu görebiliyoruz. Çok değil, 20-30 yıl geriye baktığımızda o günkü gençlikle bugünküleri kıyaslıyor ve farkı çok daha net görebiliyoruz.
Ekonomiye, istihdama, kentleşmeye, imara, ekolojiye, ulaşıma, sağlığa, eğitime vs. dair problemlerimizi ciddi politikalarla beş, on yılda düzeltebilmek mümkün olabilir. Ancak insana dair çözülmeyi tersine çevirmek yıllarımızı, belki de bir yüzyılımızı alır. Dolayısıyla bu sosyolojik çöküşü durduramazsak diğer problemlerimizi de siyasal sistem içerisinde çözebilme imkanı bulamayız.
Mevcut iktidar kendi ömrünün derdine düşmüş durumda, günlük politikalarla günü kurtarmaya çalışıyor. Bir tarafı düzelteyim derken diğer taraf çözülüyor. Dolayısıyla tersine değişim süreci tedrici olsa da temel şart, iktidar aktörlerinin bir an önce emaneti devretmesidir. Bu kadar olumsuzluklarla malul hale gelmiş bir iktidarın bundan böyle iyi işler yapmaya niyeti olsa bile negatif bagajı sebebiyle ülkenin çok bilinmeyenli denklemlerini çözme imkanı kalmamıştır.
Devletin vatandaşa, vatandaşın devlete, vatandaşların birbirine olan güveni önemli derecede aşınmıştır. Güven ikliminin kaybolduğu bir toplumun maddi ve manevi ümranın gerçekleşme ihtimali olamaz.
Siyasi idarenin yapacağı birincil yenileme devlet cihazının tüm parçalarının evrensel hukuk normlarına uygun olarak yeniden inşa edilmesidir. Bunun için tepeden tırnağa bir ıslah / tecdit hareketine ihtiyaç vardır. Hiçbir ideolojik yargıyla telif edilmeyecek derecede bir bozulma, kirlenme söz konusu olduğundan sadece şurasını, burasını düzeltmek istenirse yarın yine çok fazla arıza verecektir. Onun için belki de cihazın tüm parçalarının yeniden inşa edilmesi, üretilmesi gerekebilir. Sözün kısası, bu emaneti bu haliyle almaya hevesli olmak da düşündürücüdür. 200’ye yakın parti emaneti almaya talip görünüyor. Ya nasıl bir emanet alacaklarının farkında değiller ya da iktidar olma iştahı, dürtüsü iradelerini ifsat ediyor.
Mevcut iktidarın en büyük korkusu, “hukuka dönersek ayakta kalabilir miyiz?” endişesidir. Endişelerinde haklıdırlar da. Çünkü berbat bir hikaye yazdılar ve bunun birçok olumsuz sonucu olacağını biliyorlar. Onun için kendilerini iktidara mecbur görüyorlar. Halbuki bu nafile bir çabadır, insan ömrü gibi iktidarların da ömrü biter, bir gün mutlaka ellerindeki iktidar emanetini devredeceklerdir. Ancak maalesef gün geçtikçe sırtlarındaki kambur büyüyor ve emanet zayi oluyor. Son yaşanılan fon soygunu devlet cihazının içerisine düşmüş olduğu acziyeti bütün yönleriyle ortaya koymuştur. Bugüne kadarki müşahedelerimiz bize gösterdi ki, bu ülkenin sahibi, denetleyeni, bekçisi yoktur. Devletin kurumlarının kendilerine emanet edildiği kişiler bizatihi bulundukları makamları kendi şahsi ikballeri için kullanmışlardır. Vatandaş da kuzuları kurtlara teslim ettiğini yavaş yavaş anlamaya başlamıştır.
Bu şartlarda bu iktidarın bu ülkeye yapabileceği bir iyilik varsa o da, elindeki iktidar emanetini toplumun daha iyilerine, daha hayırlılarına, daha erdemlilerine güzellikle, suhuletle devretmesidir. İdarenin daha kötülerin eline geçme ihtimali veballerini çok daha fazla arttırır.
Kriz dönemleri aynı zamanda yeni bir inşa sürecinin başlangıcı olabilir. Şunu deme lüksümüz yok; “Bunlar bir an önce gitsin de yerlerine kim gelirse gelsin”. Bu anlayış, geleceğimiz üzerinde kumar oynamaktır. Eğer bir kriz dönemini hayırlı yeni bir sürece tebdil etme gibi bir niyet ve irademiz varsa bir 10-20 yıl sonra tekrar aynı kuyuya düşmemek için çok sabırlı ve teenniyle hareket etmemiz gerekiyor. Bu dönemin iktidar namzeti siyasal kadroları da bu krizi nasıl aşabilecekleri ve yerine nasıl bir inşa ameliyesi geliştirebilecekleri konusunda bilgi ve hikmet donanımıyla teçhiz olmalıdır.
Bu dönemlerde siyasi bezirganlar, umut tacirleri milletin önüne tılsımlı kurtuluş reçeteleri sunabilir, hatiplik ustalığıyla akılları çelebilir, umutsuzluk girdabına girmiş halkı umut alıcısı haline getirebilirler. Allah muhafaza şu an kurulu 200 partinin büyük çoğunluğu Pavlov doktrinine göre insanları şartlandırabilir, koşullandırabilir, arkasında sürükleyebilir. Denize düşen yılana sarılır misali yeterince umut bağlanılmayan, sevilmeyen, güvenilmeyen kadrolara bile yönelebilirler. Kaşarlanmış politikacılar bu krizi kendi siyasi ikballeri için bir fırsata dönüştürebilir. En kötüsü de ahlaki sorumluluk taşıyan siyasi kadroların onların vasıtalarıyla, söylemleriyle onlara karşı mücadele güçlüğüdür. Milli ve kutsal değerlerin avcıları insanların bu duygularını istismar ederek tuzağa düşürebilir, tıpkı Muaviye’nin Hz. Ali’nin ordusuna karşı kullandığı hile gibi…
Ez cümle, iktidar aktörleri son kertede ülkeye bir iyilik yapmak istiyorlarsa bu tehlikeyi görmeli ve daha çok vebal altına girmemek adına ülkeyi yönetme emanetinin suhuletle, kavgasız, gürültüsüz bir şekilde o emaneti taşıyabilecek ahlaka, erdeme sahip insanlara intikalini sağlamalıdırlar. Tedrici iyileştirme, ıslah etme programları geliştirmek ve uygulamak bu hazık / uzman hekimler eliyle olabilir. Hüsnü niyet üzere olan Ak Partili arkadaşlara, iktidar kurmaylarına bu minval üzere çağrıda bulunmalarını diliyorum. Bu ülkeye / topluma yapabilecekleri önemli, hayırlı bir çağrı olur.