Dindar kesimin şu sorulara soğukkanlılıkla cevap vermesi, bugünlerimizi anlama, anlamlandırma ve yarınlar için doğru bir istikamet üzerinde bulunma açısından çok önemlidir.
Verilecek cevaplar bir bakıma yaşadığımız hayatın karnesi olacak ve manevi hayatımızı kontrol etmemizi / denetlememizi sağlayacaktır.
1- “Ey iman edenler, iman ediniz.” Ayetiyle başlayan Nisa Suresi 136. ayetini nasıl yorumluyoruz? Kendimizi bu ayetin emrine göre tekrar murakabe edebiliyor muyuz? Gördüğümüz yanlışları, hataları, noksanları düzeltebiliyor muyuz?
2- Adalete tam olarak inanıyor muyuz? Bu soruyu Nisa 135. Ayete göre nasıl temellendiriyoruz?
3- “Allah size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder…”(Nisa:58) ayetin gereği olan emanetleri korumada ve ehliyeti gözetmeye ne kadar dikkat ediyoruz? Bugünkü modern ifadeyle, nepotizme iltifat ediyor muyuz? Kendimiz ve yakınlarımız için tavassut edip başkalarının önüne geçiriyor muyuz?
4- “Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutan ve adaletle şâhitlik eden kimseler olun. Bir topluluğa duyduğunuz öfke, sakın sizi adaletsiz davranmaya sevk etmesin!..”(Maide:8) Bu ayetin gereğini yerine getirebiliyor muyuz?
5- Mü’minûn Suresi’nin 3 ve 8. Ayetlerinde ifade buyurulan “(mü’minler) Anlamsız, yararsız söz ve davranışlardan uzak dururlar.”, “Yine o müminler emanetlerine ve ahidlerine (sözlerine, anlaşmalarına) sadakat gösterirler” kuralına ne ölçüde uyuyabiliyoruz?
6- Allah’tan başka hiç kimseden korkmazlar. (Ahzab, 39) ayetini kendimize ayna olarak tuttuğumuzda kendimizi nasıl hissediyoruz?
7- “Hakkı söylemekten çekinmezler. İnsanlardan çekindiklerinden dolayı gerçeği açıklamaktan geri kalmazlar. İnkar edenlerin haklarında söylediklerine, alay ve saldırılarına aldırmazlar, kınayıcıların kınamasından korkmazlar.” (Maide, 5/54, 67; A’raf, 7/2). Davranışlarımız bu ayetlerdeki tariflere benziyor mu?
8- “Öfkelerine kapılmazlar, hoşgörülü ve bağışlayıcıdırlar.” (Âl-i İmran, 3/134; A’raf, 7/199; Şura, 42/40-43) Öyle miyiz?
9- “Güvenilir insanlardır. Son derece güçlü bir kişilik sergiler, etraflarına da güven telkin ederler.” (Duhan, 44/17-18; Tekvir, 81/19-21; Maide, 5/12; Nahl, 16/120) Bu güveni çevremize telkin edebiliyor muyuz, o itimadı verebiliyor muyuz? Etrafımızdakiler bu konularda hakkımızda ne düşünüyor?
10- “Dinde aşırılığa kaçmazlar.” (Bakara, 2/143; Nisa, 4/171) Her konuda olduğu gibi dini hayatta da itidal ile davranmaya özen gösteriyor muyuz?
11- Biz Müslümanlar için devlet kutsal mıdır? Devleti kutsal kabul ediyorsak bunu hangi ilmi gerekçelere dayandırıyoruz?
12- Devletin bekası için “adalet/hukuk” feda edilebilir mi?
13- Sosyal, siyasal ve ekonomik istikrar neyle mümkündür?
14- Dini inançların neşvünema bulacağı sosyal iklim, “hukuk devleti” anlayışının hakim olduğu iklim midir, yoksa baskının, özgürlüklerin kısıtlandığı, ceberrut anlayışın hakim olduğu totaliter rejimler midir?
15- İslam dininin hak olduğuna iman edenler olarak bizimle aynı inancı paylaşmayanların da en az bizim kadar düşünce ve fikirlerini açıklama hürriyetine sahip olmalarını cesaretle savunabiliyor muyuz?
16- Dini değerlerin siyasete malzeme edilmesi dini hayatımıza zarar veriyor mu? Verdiğine inanıyorsak ne gibi tepkiler gösteriyoruz?
17- Dini değerlerin neşvünema bulması, siyasetin gölgesinde yürümeye mi yoksa mesafeli olmaya mı bağlı?
18- Dinin hükümlerinin sabit, yorumlarının farklı olabileceği gerçeğinden hareketle farklı İslami yorumlara tabi olanların düşünce ve yaşam şekilleri en az bizimki kadar saygıya layık değil mi?
19- Bugün ülkemizde din dilinin kabalaştığı, bir nefret objesi haline getirildiği; yakınlaştırmak yerine uzaklaştırdığı tespitine katılıyor muyuz?
20- Eski yıllarda Türkiye’de İslam dinine girenlerle ilgili çokça haber okuyorduk. Son yıllarda böyle örneklerin azalması ve dinden çıkma veya sapma ile ilgili haberlerin artması bizi rahatsız ediyor mu?
21- Başörtü yasağı kalktıktan sonra özellikle genç kesimde örtünen kadın sayısında artış mı var; azalış mı? Örtülü kadınlardan sonradan baş örtmeyi terkedenlerin sayısında bir artışın olması hakkında kafa yoruyor muyuz?
22- Özellikle gençlerin neden dinden uzaklaştıkları konusunda mufassal bir bilgimiz var mı? Siyasal rejimin ahlaka etkilerini ölçebiliyor muyuz?
23- Bir siyasal partiye, cemaate, tarikata mensup olmamız grup / cemaat görüşüne ters düşse bile fikrimizi özgürce, hiçbir tedirginlik duymadan ifade edebilmeye mâni mi? Liderin, imamın, şeyhin yüzüne doğruları / yanlışları hiçbir kınamadan çekinmeyerek rahatlıkla ifade edebiliyor muyuz? Bu topluluklardaki aidiyetimiz fikir ve düşünce hürriyetimizi kısıtlıyor mu?
24- Dini eğitimin devlet tarafından verilmesine taraftar mıyız? Resmi eğitimin mi yoksa sivil eğitimin mi daha verimli olduğuna inanıyoruz?
25- Orta dereceli okullardaki müfredata yeni din dersleri ilave edilmesine rağmen gençler arasında ateizmin, deizmin yayılmasının sebebi ne olabilir?
26- Siyasal iktidarın politikalarının dini değerlerin irtifa kaybetmesinde bir etkisi olabilir mi?
Bu soruları çoğaltmak mümkün ama herhalde bu kadarı az çok sosyal hastalıklarımızı, rahatsızlıklarımızı teşhis etmek anlamında yeterlidir.
Bu sorulara verilecek cevaplar derin bir düşünceyi, muhasebeyi ve murakabeyi gerektirir. Dürüstçe ve cesurca vereceğimiz cevaplar hem dünyamızın ve hem de ahiretimizin güzelleşmesine vesile olacaktır.