Uzun süredir iç kamuoyunda Merkez Bankasının para politikalarıyla ilgili yoğun tartışmalar yapılmaktadır. Bu tartışmaların ana mihverini de faiz oranları oluşturmaktadır. Sırf bu neden üzerinden iki üç yıl içerisinde üç-beş MB Başkanı değiştirildi. Veya öyle yansıtıldı.
Herhalde tarihin hiçbir döneminde faiz makbul bir ekonomik enstrüman olarak görülmemiştir. Faiz, ekonomik bir hastalık olarak ekonominin bünyesini yiyip bitiren bir kanser uru olarak görülmüştür. Dolayısıyla aklı başında hiç kimsenin faizi savunması düşünülemez.
Neyin faiz olup olmadığını veya banka faizinin dini terminolojideki “riba”ya ne kadar karşılık geldiğini burada tartışma mevzu etmeyeceğim. Çok çetrefilli bir mevzu. Bu konuda çokça görüş, kanaat, fetva serdedilmiştir. Dolayısıyla bu mevzu beni aşar. Burada sadece MB para politikaları üzerinden halkın nasıl aldatıldığını, yanıltıldığını bir daha hatırlatma ihtiyacı duydum. Onu basit bir izah ile ifade etmeye çalışacağım.
Kapitalist ekonomik rejimlerde ekonominin süreçlerini belirleyen, etkileyen temel bazı faktörler, enstrümanlar var. Bir bakıma yazılı veya teamülü kanunları/yasaları vardır. Bu yasalara tabi ekonomik sistemlerde bu düzenlemelere muhalif hareket ederseniz ekonominin çarklarını, cıvatalarını aşındırırsınız. Muradınız ne olursa olsun ekonominin lokomotifi problemli çalışır ve vagonlar birbirine girer.
Efendim, “Yüksek faiz enflasyonun sebebidir; dolayısıyla faizleri düşürürsek enflasyonu da baskılamış oluruz.” denilmektedir. Buradaki yoğun tartışma “tavuk, yumurta” misali hangisi, diğerini tetikliyor?
Bir defa kapitalist ekonomide faiz oranlarını piyasa şartları belirliyor. Yani, bütün ekonomik enstrümanların birlikte ahenk içerisinde yürüdüğü bir yol güzergahı gibidir. Eğer bunun hilafına hareket edecek olursanız, o ekonomik bünye defekt verecektir. Çünkü şartları, yasaları buna göre oluşturulmuş ve şekillendirilmiştir.
Göreve getirilen tüm MB Başkanları da bir yerden sonra bu yasalara tabi olmak mecburiyetinde kalmışlardır. Son başkan hilafına hareket etti ve faiz nispetlerini düşürdü?
Peki, ne oldu?
Ekonomi sağlık, sıhhat buldu mu? Bütün vagonlar raylarına oturdu mu? Yoksa frenden boşalan araba gibi yokuştan aşağı tam hız uçuruma mı yuvarlanmakta? Bütün ekonomik göstergeler tepe taklak mı oldu? Bugün yaşadığımız manzara tam da bunu işaret ediyor.
Faizleri düşürme söylemindeki popülizm, Türk Lirasında değer irtifasına yol açtı mı?
Sermaye sahiplerinin bankalardaki döviz ve altın stokunu büyüttü mü?
Piyasa fiyatlarını uçurttu mu? Halkın satın alma gücünü dibe çekti mi?
Hadi gelin bu sorulara olumlu cevaplar verin?
Ne yazık ki, hepsi gerçekleşti. Şimdi yine soruyorum; Merkez Bankasının faizleri yüksek tutmasının yükü mü daha ağır; yoksa Türk Lirasının diğer para birimleri karşısında erimesinin getirdiği yük mü? Siyasi popülizmin yol açtığı kazanın hasarını görmemek için kör olmak lazım.
Yine başa dönüyorum. Lütfen kimse yanlış anlamasın; burada yüksek faizi savunuyor değilim. Sadece bir hakikati, popülizme kurban etmeden basit bir dille izah etmeye çalışıyorum.
Faiz nedir?
“Haksız kazançtır” değil mi?
Peki, diğer yabancı paraların değer kazanmasıyla banklardaki döviz mevduatından sıcak karlar elde edenlerin kazancı ne oluyor?
Veya Türk Lirasının değer kaybetmesiyle, bir günde elindeki paranın satın alma gücü azalan vatandaşın durumunu neyle izah edeceğiz?
Birinin cebine artı bir para girerken; diğerinin cebinden aynı oranda para çıkmaktadır. Ekonomik faiz ile milli paranın değer kaybetmesi arasındaki farkı açıklayacak ve olumlayacak bir babayiğit var mı? Buyursun izah etsin.
Efendiler, hiç sağa sola kıvırmayın. İnatla uyguladığınız akıldan ve hikmetten mahrum para politikaları nedeniyle sermayedar bir azınlık haksız kazançlar temin ediyor ve halkın büyük çoğunluğu da fakirleşiyor. Bunun müsebbibini öyle dışarıda aramayın; bizatihi sizin akıldan, hikmetten mahrum politikalarınızdır. Gelin bu hatanızı kabul edin ve halkı daha fazla aldatmayın; aldatmak haramdır; domuz eti yemek gibi…